Hava
booked.net
InvestAZ
Təqvim
«    Fevral 2018    »
BeÇaÇCaCŞB
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728 
13 fev 11:02Biznes

Yaşıl çay yarpağı yığımı artırılacaq

Yaşıl çay yarpağı yığımı artırılacaq

Xebermen.info-nun verdiyi məlumata görə Çayçılığın inkişafına dair 2018–2027-ci illər üçün Dövlət Proqramının icrası nəticəsində Azərbaycanda 2027-ci ilədək çay plantasiyalarının 3000 hektara, yaşıl çay yarpağı yığımının 8,5 min tona çatdırılması nəzərdə tutulur.



Dövlət Proqramının həyata keçirilməsi Azərbaycanda çayçılıq ənənələrinin inkişaf etdirilməsinə, rəqabətin qorunmasına, çaya olan daxili tələbatın ödənilməsinə və idxaldan asılılığın azaldılmasına, çay emalı məhsullarının ixracının və çayçılıqla bağlı digər sahələrin inkişafına və çayçılıq rayonlarında əhalinin həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına təsir göstərməklə, ölkənin ümumi aqrar potensialını gücləndirəcək.



Qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev fevralın 12-də “Azərbaycan Respublikasında çayçılığın inkişafına dair 2018–2027-ci illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında” Sərəncam imzalayıb.





Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2018-ci il 12 fevral tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmişdir



1. Giriş



Qeyri-neft sektorunun dinamik inkişafı və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrinin inkişafında mühüm nəticələr əldə etməyə imkan vermişdir. Ölkəmizin əlverişli torpaq-iqlim şəraiti, mövcud işçi qüvvəsi, emal sənayesi müəssisələrinin xammala tələbatının yerli istehsal hesabına ödənilməsi imkanları və mövcud ixrac potensialı aqrar sahənin daha da inkişafına əlverişli şərait yaradır.



“Azərbaycan Respublikasında sitrus meyvələri, çay və çəltik istehsalının inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 12 sentyabr tarixli 3227 nömrəli Sərəncamına uyğun olaraq hazırlanmış “Azərbaycan Respublikasında çayçılığın inkişafına dair 2018–2027-ci illər üçün Dövlət Proqramı” (bundan sonra – Dövlət Proqramı) ölkəmizdə çayçılığın inkişafına dövlət dəstəyinin gücləndirilməsinə, bu sahənin potensial imkanlarından səmərəli istifadə edilməsinə, çay istehsalına marağın artırılmasına yönəldilmişdir.



2. Azərbaycanda çayçılığın mövcud vəziyyəti



Ölkəmizdə çay bitkisi ilk dəfə XIX əsrin sonlarında əkilmiş, çayın elmi əsaslarla becərilməsinə 1929-cu ildən, sənaye miqyaslı plantasiyaların salınmasına isə 1932-ci ildən başlanılmışdır. Bu sahənin inkişafı 70-80-ci illərdə daha da sürətlənmiş, çay əkinlərinin suvarma suyuna tələbatının ödənilməsi məqsədi ilə 1976-cı ildə Lənkəran rayonunda tutumu 52 milyon kubmetr olan Xanbulançay, 1986-cı ildə Masallı rayonunda tutumu 46 milyon kubmetr olan Viləşçay su anbarları tikilərək istifadəyə verilmişdir. Həmin dövrdən etibarən çay plantasiyalarının sahəsi genişləndirilərək 13,4 min hektara, yaşıl çay yarpağı istehsalı 34,5 min tona çatdırılmışdır. Eyni zamanda, ölkədə çay yarpağı emal edən 14 müəssisənin və 2 çayçəkici fabrikin tikilməsi ildə 45 min ton çay yarpağının emalına imkan yaratmış, ölkə əhalisinin quru çaya olan ehtiyacının 65-70 faizinin yerli istehsal hesabına ödənilməsini təmin etmişdir.



Aparılan elmi araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, əsas hissəsi Lənkəran iqtisadi rayonunun payına düşməklə ölkədə 21 min hektara yaxın ərazinin təbii iqlim şəraiti, torpaqlarının mövcud vəziyyəti çay bitkisinin becərilməsinə imkan verir.



Bununla belə, 1990-cı illərdən etibarən ölkədə çay sahələri və istehsalı tədricən azalmağa başlamış və 2010-cu ildə çay plantasiyalarının sahəsi 587 hektara, məhsul istehsalı 545 tona düşmüşdür. Lakin bu vəziyyəti aradan qaldırmaq üçün 2016-cı ildən başlayaraq çayçılığın inkişafına məhsul istehsalçılarının marağının artırılması istiqamətində görülən tədbirlər sayəsində 2017-ci ildə çay plantasiyalarının sahəsi 2010-cu illə müqayisədə 2 dəfə artaraq 1114,3 hektara, məhsul istehsalı isə 42,2 faiz artaraq 775,2 tona çatmışdır.



Qeyd edək ki, çayçılığın təşkilinin, çay istehsalının tənzimlənməsinin və çay məhsullarının keyfiyyətinin təmin edilməsinin hüquqi əsaslarını müəyyən edən “Çayçılıq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun qəbul edilməsi ölkədə çayçılığın inkişafı üçün əlverişli mühit yaratmışdır.



Dövlət Proqramı ölkədə çay əkini sahələrinin genişləndirilməsi sahəsində aparılan işlərin daha da sürətləndirilməsinə təkan verəcəkdir.



3. Dünyada çayçılığın inkişaf meyilləri



Dünyada çay istehsalının tarixi qədimdir və eramızdan əvvəllərə təsadüf edir. Hazırda Çin, Hindistan, Keniya, Şri-Lanka, Türkiyə və İndoneziya dünyanın çay istehsal edən ən böyük ölkələridir. Bu ölkələrdə istehsal edilmiş çay məhsullarının təxminən 60-65 faizi daxili tələbatın ödənilməsinə, 35-40 faizi isə ixraca yönəldilir. Hazırda beynəlxalq bazarlarda bir kiloqram quru çay yarpağının qiyməti 2,65 ABŞ dolları səviyyəsindədir.



Çay istehsalının həcminə görə dünya bazarında ən böyük istehsalçılardan olan Çin Xalq Respublikası hər il xaricə 300-350 min ton çay ixrac edir. Dünya bazarlarındakı paylarını artırmaq, yeni bazarları öyrənmək və yeni çay brendlərini formalaşdırmaq məqsədi ilə bu ölkədə 157 iri çay şirkətinin və 34 elmi tədqiqat institutunun iştirakı ilə Çin Çay İstehsalçıları Assosiasiyası yaradılmışdır.



Dünyada çay istehsalının həcminə görə ikinci yerdə qərarlaşmış Hindistanda yerli əhali çay içkisindən geniş istifadə etdiyi üçün istehsalın 70 faizi daxili tələbatın ödənilməsinə yönəldilir və beynəlxalq bazarlara təxminən 200 min ton çay çıxarılır.



Keniyada çay istehsalçılarının 90 faizinin plantasiyalarının ərazisinin 0,4 hektardan az olmasına baxmayaraq, yüksək yarpaq çıxımına malik sortlardan istifadə olunması hesabına 2013-cü ildə bu ölkə dünya bazarına 370 min ton çay ixrac etmişdir.



Çay yarpağının istehsal həcminə görə dünyada dördüncü yeri tutan Şri-Lankada “Seylon çayı” brendi altında qara, yaşıl və ağ Seylon çayları istehsal edilir.



Türkiyə Respublikasında çay bitkisi, əsasən, Qara dəniz sahillərində yerləşən Rizə vilayətində yetişdirilir. Çay yarpağı istehsalının həcmində qara çay sortlarının böyük payı vardır. Yerli bazarın qorunması məqsədi ilə ölkəyə idxal olunan çaylara 145 faiz gömrük rüsumu tətbiq edilir.



4. Dövlət Proqramının məqsədi və vəzifələri



4.1. Dövlət Proqramının məqsədi ölkədə quru çaya olan tələbatın əsasən yerli məhsul hesabına ödənilməsi, çay emalı müəssisələrinin xammal təminatının yaxşılaşdırılması, emal sənayesinin inkişaf etdirilməsi, çay məhsullarının ixracının artırılması və kənd əhalisinin məşğulluq səviyyəsinin yüksəldilməsi üçün çayçılığın inkişafını stimullaşdırmaqdan ibarətdir.



4.2. Bu məqsədə nail olmaq üçün aşağıdakı vəzifələrin yerinə yetirilməsi nəzərdə tutulur:



4.2.1. çayçılığın inkişaf etdirilməsi üzrə institusional tədbirlərin həyata keçirilməsi;



4.2.2. çayçılıq sahəsində fəaliyyəti tənzimləyən normativ hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi;



4.2.3. çayçılıq sahəsində elmi təminatın və kadr potensialının daha da gücləndirilməsi;



4.2.4. çay emalı potensialının artırılması;



4.2.5. çayçılıq sahəsində infrastruktur təminatının yaxşılaşdırılması;



4.2.6. çay istehsalı və emalı sahəsində innovativ texnologiyaların tətbiqinin dəstəklənməsi;



4.2.7. çay istehsalı və emalı sahələrinə yerli və xarici investisiyaların cəlb edilməsinin təşviqi;



4.2.8. çay məhsullarının rəqabət qabiliyyətinin artırılması, ixracının dəstəklənməsi və təşviqi;



4.2.9. çayçılıqda kooperasiyanın inkişaf etdirilməsinin təşviqi.



5. Çayçılığın inkişafının əsas istiqamətləri



5.0. Azərbaycanda çayçılığın inkişafı sahəsində qarşıya qoyulmuş məqsədlərə nail olmaq üçün aşağıdakı istiqamətlərdə zəruri işlərin görülməsi nəzərdə tutulur:



5.0.1. çay bitkisinin əkin sahələrinin genişləndirilməsi və intensiv becərmə texnologiyalarının tətbiqi hesabına çay istehsalının artırılması;



5.0.2. toxumçuluq və tinglik təsərrüfatlarının yaradılmasının dəstəklənməsi və maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi;



5.0.3. çayçılıq təsərrüfatları üçün əsas və köməkçi materiallar istehsalının və digər infrastruktur təminatının yaxşılaşdırılması;



5.0.4. çay sahələrinin müasir becərmə texnikası ilə təminatının yaxşılaşdırılması;



5.0.5. mövcud çay emalı müəssisələrinin fəaliyyətinin bərpası, modernləşdirilməsi və mütərəqqi texnika və texnologiyalar əsasında yeni çay emalı müəssisələrinin yaradılmasının təşviqi;



5.0.6. çay məhsulları üzrə idxalın əvəzlənməsi səviyyəsinin yüksəldilməsi.



6. Dövlət Proqramının maliyyələşmə mənbələri



6.0. Dövlət Proqramında öz əksini tapmış tədbirlərin icrasının aşağıdakı mənbələr hesabına maliyyələşdirilməsi nəzərdə tutulur:



6.0.1. dövlət büdcəsi;



6.0.2. büdcədənkənar fondlar;



6.0.3. Azərbaycan Respublikasının Sahibkarlığa Kömək Milli Fondu, “Azərbaycan İnvestisiya Şirkəti” ASC, Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Kənd Təsərrüfatı Layihələri və Kreditlərinin İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Xidmətinin vəsaitləri;



6.0.4. yerli və xarici investisiyalar;



6.0.5. qanunvericiliklə qadağan olunmayan digər mənbələr.



7. Dövlət Proqramının icrasından gözlənilən nəticələr



7.1. Dövlət Proqramının həyata keçirilməsi Azərbaycanda çayçılıq ənənələrinin inkişaf etdirilməsinə, rəqabətin qorunmasına, çaya olan daxili tələbatın ödənilməsinə və idxaldan asılılığın azaldılmasına, çay emalı məhsullarının ixracının və çayçılıqla bağlı digər sahələrin inkişafına və çayçılıq rayonlarında əhalinin həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına təsir göstərməklə ölkənin ümumi aqrar potensialını gücləndirəcəkdir.



7.2. Dövlət Proqramının icrası nəticəsində 2027-ci ilədək əkin sahələrinin 3000 hektara, yaşıl çay yarpağı yığımının 8,5 min tona çatdırılması nəzərdə tutulur.

marja
SON XƏBƏRLƏR
Ötən il ölkədə geoloji-kəşfiyyat işlərinə bu qədər vəsait xərclənib11:14Ağdam rayonunda ev yanıb11:12Bakıda bu yol bağlanır11:11Azərbaycanda ev şəraitində doğuş halları xeyli azalıb11:09BP: "Şahdəniz-2" layihəsi üzrə quruda tikinti işləri yekunlaşıb11:07Brent markalı neft 67 dollara alıcı tapıb11:05Fed: Əmək bazarı tam məşğulluğa yaxındır11:03Bu Avropa ölkəsində büdcə artığı yaranıb11:01Dolların bazar ertəsinə olan rəsmi məzənnəsi açıqlanıb10:59Antarktidadakı bu şəlalə donmur10:5824 fevralda gözlənilən hava şəraiti10:56“Qarabağ” klubu reytinqdə geriləyib10:54Hicablı basketbolçu oyuna buraxılmayıb10:52Real bu futbolçusunu satacaq?10:51Tanınmış model çılpaq halda günəş vannası qəbul etdi+fotolar10:49Türkiyəli məşhurlar Azərbaycana gələcəklər10:44Erməni qız yarışmada Rəşid Behbudovun mahnısını ifa etdi+video10:43Akula çimərlikdə qadına hücum edib10:33Ölkə parlamentində Xocalı ilə bağlı bəyanat10:28YAP imzaları MSK-ya təqdim edib10:27Avropa İttifaqından atəşkəs çağırışı10:24ABŞ Şimali Koreyaya qarşı sanksiyaları artırıb10:21ABŞ səfirliyi Qüdsə hansı tarixdə köçürüləcək?10:20Azərbaycanda bu yolda tır partladı14:49Rusiyanın bu aviaşirkəti Azərbaycana uçuşlara başlayır11:55Azərbaycan radiator istehsalı müəssisəsi yaradılır11:53Azərbaycan neftinin son qiyməti11:51Avro yenidən ucuzlaşıb11:50Neftin qiyməti bahalaşıb11:48AZN məzənnələri açıqlanıb11:46Əhmədinejat Xameneiyə məktub göndərib11:43Mahmud Abbas xəstəxanaya yerləşdirilib11:40ABŞ-ın dəniz piyadaları rus qışına hazırlaşır11:38“Lokomotiv” 1/8 final mərhələsinə vəsiqə qazandı11:36Avropa Liqasının 1/8 final mərhələsinin bütün iştirakçıları müəyyənləşib11:35Cengiz Ünder ÇL-in tarixinə düşüb11:32İnternetdə evlənmək mümkün olacaq11:22Tanınmış model reklama çəkildi+fotolar11:15Türkiyəli müğənni mədəsini kiçiltdi11:03Azərbaycanda bu film yayımdan qaldırıldı+video11:01Qəbələ rayonunda ev yanıb10:42Prezidentin fərdi təqaüdü artırıldı10:38Bu şəxslərin aylıq təqaüdü 100 manat artırıldı10:33ABŞ-dan Şərqi Quta ilə bağlı açıqlama10:312019-cu ildə Azərbaycanda parlament seçkiləri keçiriləcək?10:19Rene van der Linden:“Münaqişənin həlli ilə bağlı nikbin yanaşmalar görürük10:16Tanınmış model gecə klubuna alt paltarsız gəldi+fotolar09:58Neftçala rayonunda istehsal ediləcək avtomobillərin adı nə olacaq?13:24Azərbaycan neftinin son qiyməti13:20Yeni avtomobil yolu ödənişli olacaq13:18Sabaha gözlənilən hava şəraiti13:17Şenol Güneş Bavariya-Beşiktaş oyunu barədə danışıb13:12Azərbaycan idmançısında dopinq aşkar edildi13:10Real səfərdə qələbə qazandı13:07"Çılpaq olanda rahatam" deyib soyundu + fotolar13:06Kök modeldən cəsarətli fotolar13:04Azərbaycanlı aktrisa qarlı havada çılpaq fotosessiya etdirdi13:02